Zespół niespokojnych nóg, czyli RLS – do kogo po pomoc?

Zespół niespokojnych nóg to popularne zaburzenie ruchowe

Od kilku lat dość dużo się mówi o zespole niespokojnych nóg, kogo najczęściej dotyka to zaburzenie i do jakiego lekarza się udać, kiedy zauważymy objawy tej dolegliwości u siebie?

Zespół niespokojnych nóg, czyli RLS (ang. restless legs syndrome), to najczęściej występujące podczas snu zaburzenie ruchowe. Można je zaobserwować u 5-8 proc. dorosłych. Najczęściej problem ten dotyka seniorów, osoby z anemią, z niewydolnością nerek oraz kobiety w ciąży.

Jakie są objawy RLS

Osoby cierpiące na RLS czują przymus poruszania nogami, któremu towarzyszą nieprzyjemne odczucia w nogach, dyskomfort. Zdarza się to podczas spoczynku, braku aktywności wtedy, gdy chory leży albo siedzi. Przymus poruszania nogami mija, kiedy osoba zaczyna się poruszać: chodzić, przeciągać się. Dolegliwości nasilają się wieczorem lub w nocy.

Osoby dotknięte tą przypadłością skarżą się na pieczenie, mrowienie i cierpnięcie nóg, najczęściej dyskomfort odczuwają w łydkach, ale bywa też, że RLS dotyczy stóp lub ud. Dolegliwości nie pozwalają usnąć, a nawet spokojnie leżeć. Chory ciągle musi ruszać nogami. Spokojne leżenie w łóżku bywa niemożliwe.

Nie tylko nogi

U niektórych osób problem RLS dotyczy nie tylko nóg, ale także rąk. Objawy zazwyczaj ustępują w drugiej połowie nocy. Chorym udaje się usnąć, ale można powiedzieć, że ich sen jest gorszej jakości, ponieważ u ponad 90 proc. osób cierpiących na RLS we śnie występują okresowe ruchy kończyn polegające na powtarzających się co 20-60 sekund zgięciach stopy lub kolana. Takie ruchy powodują fragmentację snu, a czasami nawet obudzenie.

choroba-alzheimera-lepiej-sie-wysypiac
Osoby śpiące z chorym w jednym łóżku często mówią, że partner kopie przez sen.

Osoby śpiące z chorym w jednym łóżku mówią, że kopie on przez sen, te kopnięcia to właśnie owe zgięcia i wyprosty kończyn.

Objawy RLS

Objawy RLS mogą być podobne do odczuć związanych ze skurczami nóg, bólami mięśni, niewydolnością krążenia żylnego, obrzękami nóg, zapaleniem i bólami stawów. Jeśli więc mamy problemy ze snem w pierwszej kolejności dobrze się udać do lekarza rodzinnego, gdy wykluczone zostaną wymienione dolegliwości, to umówmy się na wizytę do neurologa lub psychiatry.

U pacjentów skarżących się na objawy RLS lekarz może zlecić wykonanie badań diagnostycznych, aby ustalić czy dolegliwości nie są związane z niedoborem żelaza lub magnezu, polineuropatią albo przyjmowanymi lekami. U kobiet w ciąży zespół niespokojnych nóg może wynikać z niedoboru żelaza. Konieczne może być sprawdzenie nie tylko poziomu żelaza, ale także ferrytyny, która świadczy o tym jak duże rezerwy żelaza ma organizm.

RLS mogą wywoływać między innymi leki przeciwpsychotyczne, lit, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Objawy może nasilać np. kofeina i nikotyna. U 50 proc. osób zmagających się z zespołem niespokojnych nóg choroba ma charakter idiopatyczny. Dla tej grupy pacjentów charakterystyczne jest to, że RLS pojawił się w 20-30 roku życia, a następnie jego objawy nasilały się. Niektórzy lekarze dolegliwość tę leczą lekami dopaminergicznymi. Jednak gdy problem nie jest duży, unika się podawania leków.

RLS ma przebieg falujący, mogą w życiu pacjenta być okresy, w czasie których leki są niepotrzebne, albo też takie, gdy leki prawie wogóle nie działają.

Bibliografia:

Marek Jarema, Psychiatria, PZWL, 2018